Szkoła może organizować dla ucznia różne formy wsparcia, a ich nazwy nie zawsze jasno wskazują, czym właściwie się różnią. Zajęcia rewalidacyjne oraz korekcyjno-kompensacyjne mogą rozwijać podobne umiejętności, jednak mają inną podstawę organizacji, są kierowane do innych grup uczniów i realizują nieco odmienne cele. Czym różnią się zajęcia rewalidacyjne od zajęć korekcyjno-kompensacyjnych? Najważniejsza różnica polega na tym, że rewalidacja jest związana z kształceniem specjalnym ucznia posiadającego orzeczenie, natomiast zajęcia korekcyjno-kompensacyjne są jedną z form pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Czym różnią się zajęcia rewalidacyjne od zajęć korekcyjno-kompensacyjnych?
Zajęcia rewalidacyjne organizuje się dla uczniów z niepełnosprawnościami objętych kształceniem specjalnym. Ich zakres jest dopasowywany do indywidualnych potrzeb wynikających między innymi z rodzaju niepełnosprawności i funkcjonowania konkretnego dziecka.
Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne należą natomiast do zajęć specjalistycznych organizowanych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Są przeznaczone przede wszystkim dla uczniów, u których występują zaburzenia i odchylenia rozwojowe albo specyficzne trudności w uczeniu się.
W praktyce na obu rodzajach zajęć można czasem wykonywać podobne ćwiczenia, na przykład rozwijające koncentrację, pamięć, koordynację wzrokowo-ruchową czy funkcje językowe. Różne pozostają jednak przyczyna udzielania wsparcia oraz cel całego procesu, dlatego samej nazwy ćwiczenia nie można wykorzystać do określenia, czy mamy do czynienia z rewalidacją, czy zajęciami korekcyjno-kompensacyjnymi.
Czym są zajęcia rewalidacyjne?
Rewalidacja ma wspierać rozwój ucznia z niepełnosprawnością oraz pomagać mu możliwie najlepiej funkcjonować w środowisku szkolnym i codziennym. Jej przebieg powinien wynikać z indywidualnych potrzeb dziecka.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o poprawianie wyników z języka polskiego czy matematyki. Zakres może obejmować rozwijanie komunikacji, sprawności ruchowej, funkcji poznawczych, samodzielności, orientacji przestrzennej, kompetencji społecznych lub innych obszarów wymagających wsparcia.
Rodzaj zajęć zależy więc od sytuacji ucznia. Inne potrzeby może mieć dziecko z niepełnosprawnością ruchową, inne uczeń słabowidzący, a jeszcze inne osoba w spektrum autyzmu.
Rewalidacja powinna być powiązana z dokumentacją dotyczącą kształcenia specjalnego ucznia, w tym z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu oraz indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym.
Czy rewalidacja jest tylko dla uczniów z orzeczeniem?
W szkołach zajęcia rewalidacyjne są związane z kształceniem specjalnym, a więc dotyczą ucznia posiadającego odpowiednie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność.
Nie należy mylić takiego dokumentu z opinią poradni psychologiczno-pedagogicznej. Opinia może wskazywać potrzebę objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną, ale sama w sobie nie jest tym samym dokumentem co orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
To istotne szczególnie w przypadku dysleksji. Uczeń ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się może potrzebować zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, ale sama dysleksja nie oznacza automatycznie objęcia dziecka rewalidacją.
Rodzice powinni więc zwracać uwagę na rodzaj dokumentu wydanego przez poradnię i zalecenia dotyczące konkretnego dziecka.
Co to są zajęcia korekcyjno-kompensacyjne?
Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne to specjalistyczna forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Są przeznaczone dla uczniów mających trudności wynikające między innymi z zaburzeń i odchyleń rozwojowych oraz specyficznych trudności w uczeniu się.
Ich nazwa dobrze opisuje dwa główne kierunki pracy. Część korekcyjna ma służyć usprawnianiu funkcji, które rozwijają się słabiej lub nieprawidłowo. Część kompensacyjna polega natomiast na rozwijaniu mocniejszych stron dziecka i wykorzystywaniu ich do radzenia sobie z występującymi trudnościami.
Zajęcia nie powinny przypominać zwykłych korepetycji. Ich zadaniem nie jest wyłącznie ponowne wyjaśnienie materiału z lekcji.
Specjalista pracuje przede wszystkim nad funkcjami, których osłabienie może powodować trudności w czytaniu, pisaniu, liczeniu, zapamiętywaniu czy organizowaniu pracy.
Co się robi na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych?
Zakres ćwiczeń zależy od wieku dziecka i rozpoznanych trudności. Mogą pojawić się zadania rozwijające analizę i syntezę wzrokową, czyli umiejętność dostrzegania, zapamiętywania i różnicowania elementów widzianego materiału.
Prowadzący może również pracować nad analizą i syntezą słuchową. Jest ona szczególnie ważna podczas nauki czytania i pisania, ponieważ pozwala między innymi rozpoznawać dźwięki mowy oraz łączyć je w wyrazy.
Wykorzystuje się też ćwiczenia poprawiające koordynację wzrokowo-ruchową, orientację przestrzenną, pamięć, koncentrację i sprawność grafomotoryczną. U dziecka z problemami z pisaniem mogą pojawiać się zadania związane z prawidłowym kształtowaniem liter, kontrolowaniem ruchu ręki czy odwzorowywaniem określonych układów.
Praca może być prowadzona poprzez gry, karty pracy, ćwiczenia ruchowe, zadania językowe i materiały manipulacyjne. Forma powinna być dostosowana do możliwości dziecka.
Czy na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych odrabia się lekcje?
Zasadniczo nie jest to ich głównym celem. Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne nie są świetlicą ani dodatkowymi korepetycjami z materiału szkolnego.
Ćwiczenie czytania, pisania czy liczenia może oczywiście przypominać zadania wykonywane na lekcji. Różnica polega na celu. Specjalista nie skupia się wyłącznie na tym, aby dziecko rozwiązało konkretne ćwiczenie, lecz pracuje nad funkcjami wpływającymi na pojawiające się trudności.
Przykładowo uczeń popełniający liczne błędy w przepisywaniu może wykonywać zadania rozwijające pamięć wzrokową, orientację przestrzenną i koordynację wzrokowo-ruchową.
Dobrze prowadzone zajęcia powinny wynikać z rozpoznanych potrzeb dziecka, a nie polegać na mechanicznym wykonywaniu kolejnych stron podręcznika.
Komu przysługują zajęcia korekcyjno-kompensacyjne?
Zajęcia te mogą zostać zorganizowane dla uczniów mających zaburzenia i odchylenia rozwojowe, w tym specyficzne trudności w uczeniu się. Do tej ostatniej grupy należą między innymi dzieci z rozpoznaną dysleksją, dysgrafią, dysortografią czy dyskalkulią.
Nie oznacza to jednak, że każde dziecko mające słabszą ocenę z matematyki lub języka polskiego automatycznie powinno uczestniczyć w takich zajęciach. Potrzeba pomocy powinna wynikać z rozpoznania sposobu funkcjonowania ucznia i występujących trudności.
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna może być uruchamiana na podstawie potrzeb zauważonych przez nauczycieli i specjalistów, a także informacji przekazywanych przez rodziców czy poradnię.
Opinia poradni może zawierać zalecenia dotyczące objęcia dziecka odpowiednią pomocą, ale organizacja wsparcia w szkole uwzględnia również rozpoznanie potrzeb ucznia przez placówkę.
Czy do zajęć korekcyjno-kompensacyjnych potrzebna jest opinia poradni?
Nie w każdej sytuacji rozpoczęcie pomocy psychologiczno-pedagogicznej wymaga wcześniejszego posiadania opinii poradni. Potrzeby ucznia mogą zostać zauważone bezpośrednio w szkole przez nauczyciela lub specjalistę.
Opinia poradni jest jednak bardzo istotna, jeśli dziecko przeszło diagnozę i stwierdzono określone trudności. Dokument pomaga precyzyjniej zaplanować sposób pracy.
Może wskazywać zarówno słabsze funkcje, jak i mocne strony ucznia oraz zalecane formy wsparcia.
Jeżeli rodzic zauważa trwałe problemy z czytaniem, pisaniem, liczeniem lub koncentracją, warto najpierw porozmawiać z nauczycielem i szkolnym specjalistą. W razie potrzeby kolejnym etapem może być pogłębiona diagnoza.
Czy dziecko może mieć jednocześnie rewalidację i zajęcia korekcyjno-kompensacyjne?
Tak, jeżeli występują podstawy do objęcia go obiema formami wsparcia. Jedna nie musi zastępować drugiej, ponieważ realizują inne cele.
Uczeń posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego może uczestniczyć w rewalidacji wynikającej z jego indywidualnych potrzeb. Jeśli jednocześnie występują u niego trudności uzasadniające objęcie pomocą psychologiczno-pedagogiczną, może korzystać również z odpowiednio dobranych zajęć specjalistycznych.
Nie powinno się jednak organizować dwóch różnych form tylko po to, aby dziecko wykonywało na nich dokładnie te same zadania.
Zakres wsparcia powinien być skoordynowany, aby poszczególni specjaliści uzupełniali swoją pracę zamiast ją powielać.
Czy rewalidacja jest terapią?
Pojęcia nie są tożsame. Rewalidacja jest formą wsparcia realizowanego w ramach kształcenia specjalnego i ma określone cele edukacyjne oraz rozwojowe.
Podczas zajęć mogą być jednak wykorzystywane metody o charakterze terapeutycznym, jeśli odpowiadają potrzebom ucznia i są prowadzone przez osobę posiadającą odpowiednie kompetencje.
Przykładowo działania mogą koncentrować się na komunikacji, funkcjonowaniu społecznym, percepcji czy motoryce.
Nie należy natomiast zakładać, że każda forma terapii zalecona dziecku jest automatycznie zajęciem rewalidacyjnym realizowanym przez szkołę.
Kto prowadzi zajęcia rewalidacyjne?
Zajęcia powinien prowadzić nauczyciel lub specjalista posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju prowadzonych działań i potrzeb konkretnego ucznia.
Nie istnieje jeden identyczny program rewalidacji dla wszystkich dzieci. Zakres powinien być indywidualizowany.
Przy jednym uczniu nacisk może zostać położony na komunikację i kompetencje społeczne, a u innego na orientację przestrzenną, funkcje poznawcze lub samodzielność.
Rodzice mogą pytać szkołę o cele zajęć i obszary, nad którymi pracuje specjalista. Pozwala to również łatwiej wspierać dziecko w domu bez przypadkowego powielania szkolnych ćwiczeń.
Kto prowadzi zajęcia korekcyjno-kompensacyjne?
Zajęcia prowadzi osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje do realizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej tego rodzaju. W praktyce często jest to pedagog specjalny lub terapeuta pedagogiczny mający przygotowanie do pracy nad specyficznymi trudnościami w uczeniu się.
Ważne jest nie tylko wykonywanie ćwiczeń, ale również wcześniejsze rozpoznanie potrzeb ucznia oraz stopniowe dostosowywanie poziomu trudności.
Prowadzący powinien obserwować, czy stosowane metody przynoszą efekty i w razie potrzeby je modyfikować.
Zajęcia mogą być organizowane w niewielkiej grupie, dzięki czemu specjalista ma możliwość bardziej indywidualnej pracy z każdym uczestnikiem.
Czy zajęcia korekcyjno-kompensacyjne są tylko dla dzieci z dysleksją?
Nie. Dysleksja jest jednym z częstszych powodów kierowania uczniów na takie zajęcia, ale nie jedynym.
Wsparcia mogą potrzebować również dzieci z innymi specyficznymi trudnościami w uczeniu się oraz zaburzeniami lub odchyleniami rozwojowymi wpływającymi na zdobywanie szkolnych umiejętności.
Zakres pracy może więc dotyczyć czytania, pisania, liczenia, pamięci, koncentracji, orientacji przestrzennej czy koordynacji.
Najważniejsze jest rozpoznanie konkretnego mechanizmu trudności. Dwóch uczniów mających problemy z czytaniem może potrzebować zupełnie innych ćwiczeń.
Jak rozpoznać, której formy wsparcia potrzebuje dziecko?
Podstawą jest ustalenie przyczyny trudności i sprawdzenie dokumentacji ucznia. Jeżeli dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność, szkoła planuje odpowiednie działania rewalidacyjne.
Jeżeli trudności dotyczą przede wszystkim określonych funkcji rozwojowych i uczenia się, jedną z odpowiednich form pomocy mogą być zajęcia korekcyjno-kompensacyjne.
Nie powinno się więc wybierać pomiędzy nimi wyłącznie na podstawie tego, że dziecko ma problem z pisaniem albo koncentracją. Ten sam widoczny problem może wynikać z różnych przyczyn.
Duże znaczenie ma współpraca rodziców, nauczycieli, pedagogów i psychologów. Dzięki temu można dobrać pomoc do rzeczywistych potrzeb, zamiast kierować ucznia na przypadkowe zajęcia.
Co powinien wiedzieć rodzic?
Warto przede wszystkim pytać nie tylko o nazwę zajęć, ale również o ich cel. Rodzic powinien wiedzieć, dlaczego dziecko zostało objęte konkretną formą pomocy i jakie umiejętności będą rozwijane.
W przypadku rewalidacji warto zapoznać się z zaleceniami wynikającymi z orzeczenia oraz rozwiązaniami przyjętymi w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym.
Przy zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych dobrze wiedzieć, które funkcje wymagają usprawnienia i jak trudności przekładają się na codzienną naukę dziecka.
Najprostsza odpowiedź na pytanie czym różnią się zajęcia rewalidacyjne od zajęć korekcyjno-kompensacyjnych dotyczy więc podstawy ich organizowania. Rewalidacja jest elementem kształcenia specjalnego ucznia z niepełnosprawnością, natomiast zajęcia korekcyjno-kompensacyjne są formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej przeznaczoną między innymi dla uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się. Obie formy mogą być bardzo pomocne, ale powinny odpowiadać na inne, dokładnie rozpoznane potrzeby dziecka.
Źródło: www.fitandfashion.pl
